Vải dệt kim là một trong những dòng chất liệu quan trọng và phổ biến nhất của ngành dệt may. Nhờ cấu trúc vòng sợi linh hoạt, vải mang lại cảm giác mềm mại, thoáng khí, co giãn tự nhiên – điều mà các thương hiệu thời trang ngày nay đặc biệt ưu tiên.
Tuy nhiên, để hiểu đúng và chọn đúng chất liệu dệt kim phù hợp cho từng dòng sản phẩm, ta cần nắm rõ khái niệm – đặc tính – phân loại – ưu nhược điểm cũng như ứng dụng thực tiễn trong sản xuất.
Bài viết dưới đây là phiên bản được Greenyarn biên soạn lại, dựa trên tài liệu kỹ thuật và kinh nghiệm làm việc trực tiếp với nhà máy dệt–nhuộm trong nhiều năm.
Vải dệt kim là gì?
Vải dệt kim hay còn gọi là vải thun (knitted fabric) được tạo nên từ các vòng sợi (loops) liên kết với nhau theo chiều ngang hoặc dọc.
Trong quá trình dệt, vòng sợi mới lồng qua vòng sợi cũ và lặp lại liên tục để hình thành tấm vải hoàn chỉnh.
Nhờ cấu trúc vòng đặc trưng này, vải dệt kim có:
+ Độ co giãn tự nhiên
+ Độ mềm mại cao
+ Bề mặt linh hoạt, ít nhăn
+ Khả năng ôm dáng và vận động thoải mái
Đây cũng chính là lý do chất liệu này luôn chiếm tỷ trọng lớn trong các dòng thời trang casual, thể thao và trang phục hằng ngày.
>>> Xem thêm bài viết liên quan:
Vải dệt thoi là gì? – 3 Kiểu dệt thoi phổ biến mà bạn nên biết
Phân biệt vải dệt thoi và dệt kim
Nguồn gốc & sự phát triển của kỹ thuật dệt kim
Những hiện vật sử dụng kỹ thuật lặp vòng tương tự dệt kim được tìm thấy từ thế kỷ 11 tại Trung Đông và Ai Cập. Kỹ thuật này sau đó lan rộng theo Con đường Tơ lụa và trở nên phổ biến ở châu Âu vào thế kỷ 16.
Bước ngoặt lớn nhất đến vào thế kỷ 18, khi máy dệt kim ra đời, giúp sản xuất vải với tốc độ nhanh hơn – ổn định hơn – đồng đều hơn. Từ đây, vải dệt kim dần trở thành nền tảng của ngành may mặc.
Tính chất cơ bản của vải dệt kim
Tính đàn hồi
Khi kéo vải theo hướng hàng vòng ( ngang) vải có độ co giãn lớn, khi cắt lực kéo, vải sẽ trở về hình dạng ban đầu. Nếu nguyên liệu sợi có tính đàn hồi cao thì độ co giãn của vải càng lớn. Do đó vải dệt kim ở Việt Nam thường có tên gọi là vải thun.
Tính tuột vòng
Nếu cắt một miếng vải sau khi nhặt sạch các đầu sợi, ta bắt một mối nối sợi, bắt đầu lực kéo với một lực căng vừa phải sẽ xảy ra hiện tượng các vòng sợi bị kéo tuột ra khỏi vải.
Đây là một đặc trưng cơ bản của vải dệt kim. Nếu có sự cố bất thường nào đấy làm cho vải bị thủng, không chỉ các vòng sợi trong 1 hàng mà các vòng sợi ở trên cột vòng lân cận cũng có xu hướng tuột khỏi vải.
Vì vậy trong sản xuất, nếu để vải dệt kim bị thủng thì được coi như là phế phẩm (Bắt buộc thay chi tiết).
Tính quăn mép và cuộn ống
Không phải mọi loại vải dệt kim đều có tính chất quăn mép. Đặc điểm này thường xuất hiện rõ nhất ở mặt vải phía sau.
Các loại vải kép, có hai mặt vải tương đồng, ít khi gặp hiện tượng quăn mép. Tính chất này được tạo ra bởi sức căng biến dạng đàn hồi của sợi vải.
Tính chất co giãn của sợi
Trên vải dệt kim, tính co giãn của sợi thường rõ ràng hơn so với vải dệt thoi. Hiện tượng này thường xảy ra nhiều và có thể gây ra các lỗi cấu trúc trên vải, khó khắc phục. Nguyên nhân của hiện tượng này bao gồm:
+ Trở lực chống lại sự co giãn của sợi trên vải.
+ Xác suất cao về sự rối trong quá trình sử dụng vải, dẫn đến sự co giãn của sợi.
Tính chất khác
Các tính chất nhiệt và điện của vải dệt kim đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực dệt may. Những đặc tính này dựa vào loại nguyên liệu và cấu trúc của vải, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sản xuất cũng như trải nghiệm sử dụng sản phẩm.
Thường thì, vải dệt kim thường được kết hợp với các loại vải khác để cải thiện tính cách nhiệt và tính cách điện.
Các chất liệu thường được sử dụng trong vải dệt kim
+ Sợi tự nhiên: Cotton, sợi tre Bamboo Biocell, Organic Cotton, Modal, Viscose, Len, Lụa, sợi dứa (PALF)…
+ Sợi tổng hợp: Polyester, Nylon…
+ Sợi pha: CVC, TC, Bamboo Cotton, Bamboo Poly, …
Greenyarn hiện đang phát triển mạnh các nhóm sợi:
+ Bamboo / Bamboo Cotton / Bamboo Poly
+ Organic Cotton
+ Recycled Poly
+ Cotton Poly kỹ thuật
→ Những dòng này phù hợp cho thị trường thời trang casual wear & athleisure.
Ưu và nhược điểm của vải dệt kim
Ưu điểm
- Co giãn tốt, chuyển động tự nhiên
- Mềm mại, thoáng khí
- Dễ vệ sinh, nhanh khô
- Bề mặt đẹp, dễ in – nhuộm
- Tỷ lệ áp dụng trong thời trang cao
Nhược điểm
- Dễ mất phom nếu giặt không đúng cách
- Một số loại mỏng dễ rách
- Single dễ cuộn mép
Phân loại các loại vải dệt kim
Căn cứ vào phương pháp liên kết giữa các vòng sợi, mà người ta phân biệt vải dệt kim thành 2 nhóm lớn:
Vải dệt kim đan ngang (weft knitting)
Theo hướng hàng vòng, mỗi hàng vòng thường do một sợi tạo nên. Trong quá trình dệt các vòng sợi tạo thành nối tiếp với nhau lần lượt từ vòng vợi này sang vòng sợi khác
Vải đan ngang có đặc điểm là mỗi hàng vòng do một sợi tạo nên, vòng nọ nối tiếp vòng kia
Các loại phổ biến:
+ Interlock: Mịn, dày, không cuộn mép → áo thun chất lượng cao
+ Rib: Gân nổi, co giãn mạnh → bo cổ, bo tay, áo ôm
+ Single Jersey: Mỏng, mịn, nhẹ → áo thun basic
Vải dệt kim đan dọc (Warp knitting)
Các vòng sợi được liên kết nối liền với nhau theo hướng dọc hoặc hướng chéo. Mỗi vòng sợi của vải dệt kim đan dọc thường tạo thành bởi một sợi riêng biệt, mỗi hàng vòng do nhiều hệ sợi tạo thành. Tất cả các vòng sợi trong một hàng vòng đều được cùng một lúc được tạo thành trong quá trình dệt.
Vải đan dọc có đặc điểm là một hàng vòng do cả một hệ sợi tạo nên. Trên một hàng mỗi sợi chỉ tạo thành một vòng sợi.
Các loại phổ biến:
+ Tricot: Mềm, ít nhăn → đồ thể thao, đồ bơi
+ Milan: Gân chéo, dày vừa → áo khoác nhẹ
+ Raschel: Dạng lưới, thoáng khí → đồ bơi, màn, phụ kiện
Vải dệt kim đan dọc có cấu trúc các vòng sợi
đan cài chéo giữa nhiều sợi dọc màu xanh
Vải tricot được tạo từ nhiều sợi chạy song song dọc theo khổ vải xanh nay
Ưu và nhược điểm của vải dệt kim
Ưu điểm
+ Co giãn tốt, chuyển động tự nhiên
+ Mềm mại, thoáng khí
+ Dễ vệ sinh, nhanh khô
+ Bề mặt đẹp, dễ in – nhuộm
+ Tỷ lệ áp dụng trong thời trang cao
Nhược điểm
+ Dễ mất phom nếu giặt không đúng cách
+ Một số loại mỏng dễ rách
+ Single dễ cuộn mép
Những dòng vải sợi dệt kim nổi bật mà Greenyarn – Bảo Lân Textiles đang phát triển
Khác với các nguồn tư liệu lý thuyết, Greenyarn đang trực tiếp làm việc với nhiều xưởng dệt–nhuộm tại Việt Nam. Dưới đây là các nhóm vải dệt kim được phát triển ổn định cho thị trường thời trang:
Vải dệt kim – vải thun Bamboo / Bamboo Cotton/ Bamboo Poly
Đặc tính nổi bật:
– Độ rủ cao
– Mặt vải mịn, ít xù
Một số dòng tiêu biểu:
+ Bamboo Jersey – 160gsm
+ Bamboo Rib – 230gsm
+ Bamboo Spandex Jersey – 200–210gsm
+ Bamboo Pique
+ Bamboo Rib co giãn
+ Bamboo – Ecovero Blend (có Spandex)
+ Bamboo Cotton 50/50 Jersey – 190–240gsm (nhiều mức định lượng)
+ Bamboo Cotton Rib – 400gsm
+ Bamboo Cotton Interlock – 230gsm
+ Bamboo Cotton Waffle – 240gsm
+ Bamboo Cotton Rib 1×1 – 250gsm
+ Bamboo CVC French Terry – 270gsm
+ Bamboo Cotton French Terry – 335–380gsm
Vải Bamboo Biocell mix Organic Cotton làm quần áo cho trẻ. Ảnh BU BaBy.
→ Phù hợp áo thun thời trang, đồ mặc nhà, trang phục mùa hè, đồ trẻ em, đồ lót,…
Vải dệt kim Organic Cotton
Đặc tính nổi bật:
– Sợi mềm nhưng chắc
– Thấm hút mồ hôi tốt
Các dòng tiêu biểu: Organic Cotton Jersey – 160gsm / 200gsm
→ Phù hợp đồ basic, unisex, áo oversize
Vải thun Recycled – Ứng dụng dòng đồ thể thao
Đặc tính nổi bật:
– Bề mặt khô nhanh (quick–dry)
– Đàn hồi tốt
Các dòng tiêu biểu:
+ Cotton – Poly Recycle Interlock – 260gsm
+ Cotton – Poly Recycle Jersey – 220gsm
+ CVC Recycle Waffle – 250gsm
→ Phù hợp tất/vớ, áo gym, quần thể thao, trang phục vận động.
Sợi tái chế Recycled làm thành vớ Re.socks ( thương hiệu của Bảo Lân Textiles)
Vải dệt kim Tencel
Đặc tính nổi bật:
– Mịn lạnh, rủ sang, thấm hút cao
– Ưu tiên cho dòng premium, thời trang tối giản hoặc đồ lounge wear
Các dòng tiêu biểu:
+ Tencel – Organic Jersey – 215gsm
+ Tencel – Organic French Terry – 290–300gsm
+ Tencel – Organic Rib – 230gsm
Kết luận
Vải dệt kim là nền tảng quan trọng của ngành thời trang hiện đại nhờ sự linh hoạt, thoải mái và tính ứng dụng đa dạng. Khi hiểu rõ đặc tính – ưu nhược điểm – phân loại và chọn đúng chất liệu, các thương hiệu có thể phát triển sản phẩm bền, đẹp và giữ phom tốt hơn.
Greenyarn đồng hành cùng thương hiệu với các dòng chất liệu dệt kim sử dụng sợi tự nhiên và tái chế, phù hợp xu hướng thời trang hiện nay: mềm – thoáng – hiệu suất cao – giá thành cạnh tranh.
Nếu bạn cần tư vấn chọn GSM, tư vấn loại dệt, hoặc mẫu test, đội ngũ Greenyarn luôn sẵn sàng hỗ trợ.
>>> Xem thêm các bài viết liên quan:
Top các loại Vải cao cấp từ thiên nhiên